Gehoorverlies: hoe ga je ermee om?
Wist je dat 30 procent van de mensen boven de 65 jaar aan gehoorverlies lijdt? Bij mensen boven de 55 jaar is dat al 20 procent en van de totale bevolking is 10 procent slechthorend. Gehoorverlies is niet altijd zichtbaar - mensen verstoppen hun gehoorapparaat vaak onder hun haar - maar heeft wel ingrijpende consequenties. Wat zijn precies de gevolgen en hoe ga je om met (mensen met) gehoorverlies? Wendelina Timmerman, oprichtster van HOORIDEE, heeft speciale cursussen ontwikkeld, zowel voor slechthorenden zelf als voor professionele hulpverleners.
Ervaringsdeskundige Wendelina Timmerman is van oorsprong fysiotherapeute en haptotherapeute. Nu geeft ze ook cursussen over gehoorverlies. Ze is zelf slechthorend en draagt twee gehoorapparaten. Ze vertelt: 'In mijn praktijk kreeg ik veel mensen met gehoorverlies die specifieke klachten hadden. Ze waren snel moe, bouwden spanning op in nek en schouders en in hun onderrug.' Wendelina verdiepte zich in de materie en ontdekte dat er een duidelijk verband was tussen de klachten en gehoorverlies. Vanuit haar eigen ervaring als slechthorende en fysio- en haptotherapeute ontwikkelde ze vervolgens een methode om met deze handicap om te gaan, niet alleen op het werk, maar ook thuis. Als afgeleide daarvan ontwierp ze een training voor professionele hulpverleners. Het was het begin van Hooridee, haar praktijk voor advies bij gehoorverlies in Haarlem. Rode draad in haar trainingen is empowerment: 'Ik wil mensen leren hoe ze al hun kracht en mogelijkheden kunnen gebruiken om zo goed mogelijk te functioneren.'
Waarom een training voor hulpverleners? Slechthorenden lopen niet met hun handicap te koop. Ze vragen niet of je duidelijk wilt praten, ze trekken zich in zichzelf terug en lijken afwezig. Daardoor zien hulpverleners gehoorverlies snel over het hoofd, of stellen een verkeerde diagnose. Om hulpverleners alert te maken, begrip te kweken voor en inzicht te bieden in de problemen van slechthorenden biedt Wendelina een training speciaal voor hulpverleners aan. In deze training leer je hoe je gehoorverlies herkent, hoe je ermee omgaat, hoe je het best communiceert met slechthorenden en hoe je hen kunt leren zich te ontspannen en naar welke instanties je kunt doorverwijzen. Ook worden voorbeeldgevallen besproken. 'In de training laat ik de deelnemers onder andere ervaren wat je hoort wanneer je een gehoorapparaat draagt,' vertelt Wendelina. 'Ik draai een cd met geluiden die je hoort wanneer je een gehoorapparaat draagt. Dan ervaar je zelf hoeveel ruis er in zo'n apparaat zit. Je moet je voorstellen dat iemand met gehoorverlies vooral de klanken hoort. Hij hoort dus "a e ij e e i i ee", voor hartelijk gefeliciteerd. Dat is heel wat moeilijker te herleiden dan de medeklinkers die jongeren in SMS-jes gebruiken: hrtlk gflctrd.'	'De cd met luistersituaties is schokkend en zeer verhelderend.' - een deelnemer aan de cursus
Hoe herken je gehoorverlies? Mensen met gehoorverlies fronsen vaak hun voorhoofd en kijken je voortdurend aan. Ze praten veel en luid omdat ze zichzelf niet goed horen en om niet te hoeven luisteren. Ook staat de tv of radio meestal hard aan. Ze vragen voortdurend 'Wat zeg je?' en ze geven soms een volstrekt verkeerd antwoord. Let op de houding, soms schrikken ze op als je iets zegt of doet.
Wat zijn de consequenties van gehoorverlies? Door gehoorverlies hoor je niet alleen je medemensen minder goed, je hoort ook de omringende geluiden minder goed. Daardoor mis je ritme, dynamiek, vitaliteit en tijd. Je hoort de tl-buis boven je hoofd niet, en daardoor heb je geen idee hoe hoog een ruimte is. Je hoort de kerkklokken niet, en daardoor heb je minder gevoel voor tijd. Je hoort de auto niet aankomen, en daardoor mis je het gevoel van verwachting. Dit is een groot gemis. Gehoorverlies roept dan ook gevoelens van rouw en verdriet op. Mensen worden er vaak somber en neerslachtig van. Wees alert op dit soort gevoelens en stel niet de foute diagnose van depressie of dementie. Het is veelzeggend dat mensen pas na zeven jaar een gehoorapparaat aanschaffen en dat het gemiddeld een jaar duurt voor ze eraan gewend zijn.
Hoe communiceer je met iemand met gehoorverlies? Bij communicatie met slechthorenden is het belangrijk is dat je goed zichtbaar bent. Zorg dus voor voldoende licht. Zeg je naam en vertel waar je het over gaat hebben. Behandel altijd één onderwerp tegelijk. Een slechthorende hoort slecht in een groep, dus zorg ervoor dat de anderen stil zijn wanneer je met hem praat en dat radio of tv uit zijn. Gebruik gebaren om je betoog te ondersteunen en let op de gezichtsuitdrukking van de slechthorende. Heeft hij je begrepen? Vraag ernaar. Herhaal je boodschap zo nodig in andere bewoordingen.	'Gehoorverlies is veel complexer dan ik dacht.' - deelnemer cursus
Meer weten over de training? Benieuwd geworden naar de training en wil je meer weten? Neem contact op met Wendelina Timmerman, telefoon: 023 - 55 15 489, e-mail: hooridee@xs4all.nl